قاضی آدام

در 29 اردیبهشت ماه 1405 آقای «بقایی» سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به اظهارات «فردریش مرتس» صدر اعظم آلمان در اتهام زنی به ایران با محور محکومیت اقدامات تدافعی ایران، ایشان را به «قاضی آدام» در نمایشنامه «کوزه شکسته» تشبیه کرد.

«کوزه شکسته» نمایشنامه‌ای نوشته «هاینریش فون کلایست» (Heinrich Von Kleist)، نویسنده آلمانی با محور نقد اجتماعی است؛ که فساد قدرت، دروغ، بی‌عدالتی و ناآگاهی مردم را به‌ شیوه‌ای طنزآمیز مورد انتقاد قرار می‌‌دهد.

(( شخصیت‌های اصلی این نمایشنامه عبارتند از قاضی روستایی در هلند که «آدام» نام دارد. زنی روستایی به نام «مارت» که کوزه ارزشمندش شکسته شده و به دادگاه شکایت کرده است. دختر مارت، که «او» نام دارد و درگیر ماجرایی عاشقانه با مردی جوان است. «روپ»، نامزد او که متهم به شکستن کوزه است و در نهایت «والتر»، بازرس دولت که برای نظارت بر نحوه عملکرد قاضی به دهکده آمده است.

کوزه سفالی و قدیمی «مارت» شکسته شده و او ادعا می کند که «روپ»، نامزد دخترش شب گذشته وارد خانه آن‌ها شده و کوزه را شکسته است. «آدام» مسئول رسیدگی به شکایت «مارت» است اما شب قبل زخمی شده، پایش بانداژ است و رفتار عجیبی دارد. در همین روز بازرس دولتی برای نظارت بر بازده دادگاه به روستا آمده است. کم‌کم معلوم می‌شود که ماجرا آن‌طور که «مارت» می‌گوید ساده نیست و دختر مارت و نامزدش مبحثی را از دادگاه پنهان می‌کنند. افشای حقیقت در این شکایت باعث می شود تا قاضی رسوا شود و به عنوان کسی که اجرا کننده عدالت است به فساد متهم شود.)) (به نقل از ایران کتاب)

در ادبیات آلمان این شخصیت به عنوان فردی مطرح می‌شود که می‌بایست پاسخگوی خلاف‌ها، بی‌عدالتی‌ها و کارهای ناشایست خود باشد، اما با ظاهرسازی و فریبکاری، در جایگاه قضاوت، خود را مدافع عدالت حاکی از آن است.

این نمایشنامه از مجموعه‌ی «طنزآوران جهان نمایش- شماره 42»، با ترجمه «داریوش مؤدبیان» توسط «نشر گویا» ارائه شده است.

سعید عرب پناهی

خردادماه 1405